అధ్యాయం 1
శ్రీ రమేష్ను కలవండి
ఒక సాధారణ మోకాలి కథ, చాలా మంది పేషెంట్లు అడిగే ప్రశ్నలు.
శ్రీ రమేష్, 62 ఏళ్లు, సికింద్రాబాద్కు చెందిన రిటైర్డ్ బ్యాంక్ ఆఫీసర్. రెండేళ్లుగా మెట్లు ఎక్కేటప్పుడు ఆయన కుడి మోకాలు నొప్పిగా ఉంది. గత దీపావళికి పూజ కోసం నేలపై కూర్చోలేకపోయారు. ఒక పొరుగువారు, “గ్రీస్ అయిపోయింది. ఇక ఆపరేషనే దారి” అన్నారు. భయపడి ఆయన క్లినిక్కు వచ్చారు.

శ్రీ రమేష్డాక్టర్ గారు, నా మోకాలిలో గ్రీస్ నిజంగా అయిపోయిందా?
డా. సుమిత్అయిపోలేదు, అరిగిపోయింది. మోకాలి ఎముకల చివర్లపై మృదువైన కుషన్ ఉంటుంది, దాన్ని కార్టిలేజ్ అంటారు. ఆస్టియోఆర్థరైటిస్ (OA)లో ఈ కుషన్ నెమ్మదిగా పలచబడి, పగుళ్లు వస్తాయి.
శ్రీ రమేష్మరి X-rayలో “గ్యాప్” ఎందుకు కనిపిస్తుంది?
డా. సుమిత్కార్టిలేజ్ X-rayలో కనిపించదు. ఆ గ్యాపే మీ కార్టిలేజ్. గ్యాప్ తక్కువ అంటే కుషన్ తక్కువ.
మోకాలి నొప్పి అంటే తప్పనిసరిగా ఆపరేషన్ కాదు. ముందు మోకాలి లోపల ఏం జరుగుతోందో అర్థం చేసుకోండి.
అధ్యాయం 2
నాకే ఎందుకు?
సాధారణంగా ఒకే కారణం ఉండదు. చిన్న చిన్న నష్టం ఏళ్ల తరబడి పెరుగుతుంది.

శ్రీ రమేష్కానీ డాక్టర్ గారు, నేను ఎప్పుడూ పడలేదు, దెబ్బ తగల్లేదు. నాకే ఎందుకు?
డా. సుమిత్సాధారణంగా ఒకే కారణం ఉండదు. కార్టిలేజ్ తనంతట తాను బాగా రిపేర్ కాలేదు, అందుకే చిన్న నష్టం పెరుగుతూ వస్తుంది.
శ్రీ రమేష్నాలో మూడు ఉన్నాయి: వయస్సు, బరువు, 30 ఏళ్లు నేలపై కూర్చోవడం!
డా. సుమిత్వయస్సును మార్చలేం. కానీ బరువు, అలవాట్లు మీ చేతుల్లోనే ఉన్నాయి.
- వయస్సు45 ఏళ్లు పైబడినవారు
- హార్మోన్లుమహిళలు, ముఖ్యంగా మెనోపాజ్ తర్వాత
- బరువుశరీర అధిక బరువు
- అలవాట్లుఏళ్ల తరబడి గొంతుకూర్చోవడం, మోకాళ్లపై కూర్చోవడం లేదా నేలపై కూర్చోవడం
- పాత గాయంలిగమెంట్, మెనిస్కస్ లేదా ఫ్రాక్చర్
- కాళ్ల ఆకారందొడ్డికాళ్లు (బో లెగ్స్) లేదా నాక్ నీస్
- కుటుంబంకుటుంబంలో ఎవరికైనా ఉండటం
- ఇతర కీళ్ల వ్యాధులురుమటాయిడ్ ఆర్థరైటిస్, గౌట్
శరీరంలోని ప్రతి 1 కిలో అదనపు బరువు నడిచేటప్పుడు మోకాలిపై సుమారు 4 కిలోల అదనపు భారం వేస్తుంది. 5 కిలోలు తగ్గితే, ప్రతి అడుగులో మీ మోకాలిపై సుమారు 20 కిలోల భారం తగ్గుతుంది.
అధ్యాయం 3
మీ మోకాలు మీతో ఏదైనా చెబుతోందా?
శ్రీ రమేష్ మోకాలు రెండేళ్లుగా హెచ్చరికలు ఇస్తోంది. మీకు ఉన్నవాటిపై టిక్ చేయండి.

మీ మోకాలిని చెక్ చేసుకోండి
అకస్మాత్తుగా ఎక్కువ వాపు, జ్వరంతో పాటు ఎర్రగా వేడిగా ఉన్న మోకాలు, మోకాలు లాక్ అవ్వడం, లేదా కాలిపై నిలబడలేకపోవడం.
నొప్పి, X-ray ఎప్పుడూ ఒకేలా ఉండవు. చికిత్స X-ray ఒక్కటే చూసి కాదు, మిమ్మల్ని చూసి నిర్ణయించాలి.
అధ్యాయం 4
నా మోకాలి గ్రేడ్ ఏమిటి?
నిలబడి తీసిన X-ray ఆధారంగా OAను 0 నుండి 4 వరకు గ్రేడ్ చేస్తారు. గ్రేడ్ కీలులో మార్పులను చూపిస్తుంది. మీకు ఎంత నొప్పి ఉందో అది ఒక్కటే చెప్పదు.
శ్రీ రమేష్నా X-ray రిపోర్ట్లో గ్రేడ్ 3 అని ఉంది. ఇది చాలా ప్రమాదమా?
డా. సుమిత్X-rayలో ఎముకల మధ్య నల్లని గ్యాప్ను చూడండి. అదే మీ కార్టిలేజ్.


నమూనా చూడండి: కీలు మధ్య ఖాళీ తగ్గుతుంది, ఎముక ముళ్లు (స్పర్స్) పెరుగుతాయి, తీవ్రమైన దశలో ఖాళీ పూర్తిగా పోతుంది.
| గ్రేడ్ | X-rayలో | మోకాలి లోపల | సాధారణంగా అనిపించేది |
|---|---|---|---|
| 0 · సాధారణం | సాధారణ గ్యాప్, స్పర్స్ లేవు | మందమైన, మృదువైన కార్టిలేజ్ | నొప్పి లేదు |
| 1 · అనుమానాస్పదం | బహుశా చిన్న స్పర్ | కార్టిలేజ్ మెత్తబడటం | ఎక్కువ నడిచాక కొద్ది నొప్పి |
| 2 · తేలిక | స్పష్టమైన స్పర్స్; గ్యాప్ కొద్దిగా తగ్గడం | ఉపరితలంపై పగుళ్లు | మెట్లపై నొప్పి; కొంత బిగుసుకుపోవడం |
| 3 · మధ్యస్థం | గ్యాప్ స్పష్టంగా తగ్గడం; చాలా స్పర్స్; గట్టి ఎముక అంచు | లోతైన అరుగుదల; అక్కడక్కడ ఎముక బయటపడటం | రోజూ నొప్పి; నేలపై కూర్చోవడంలో ఇబ్బంది |
| 4 · తీవ్రం | గ్యాప్ లేదు; పెద్ద స్పర్స్; కాలి ఆకారం మారడం | కార్టిలేజ్ పూర్తిగా అరిగిపోవడం; ఎముక ఎముకతో రాసుకోవడం | విశ్రాంతిలో లేదా రాత్రి కూడా నొప్పి; కుంటడం |
మీ లక్షణాలు, రోజువారీ పనులు, మోకాలి స్థితిని బట్టి ఇంకా చాలా చికిత్స ఎంపికలు ఉండవచ్చు.
అధ్యాయం 5
చికిత్స ఒక నిచ్చెన, ఒక్క దూకు కాదు
మీ మోకాలికి ఎంత అవసరమో అంత వరకే ఎక్కుతాం, వీలైనంత వరకు మీ సొంత మోకాలిని కాపాడటానికి ప్రయత్నిస్తాం.

జీవనశైలి, బరువు తగ్గడం, వ్యాయామం
అందరికీ పునాది. బలమైన తొడ కండరాలు కార్టిలేజ్పై భారాన్ని తగ్గిస్తాయి.
ఫిజియోథెరపీ, బ్రేస్, మందులు
సరైన వ్యాయామాలు, మోకాలికి సపోర్ట్, నొప్పి మందులు డాక్టర్ సలహాతో మాత్రమే. కొన్ని నొప్పి మందులు ఎక్కువ కాలం వాడితే కడుపు, కిడ్నీలకు హాని కలగవచ్చు.
రీజనరేటివ్ ఇంజెక్షన్లు
ఈ ఇంజెక్షన్లు హీలింగ్ ఫ్యాక్టర్లతో వాపును, నొప్పిని తగ్గించి, మిగిలి ఉన్న కార్టిలేజ్కు సపోర్ట్ ఇస్తాయి. కొంత కార్టిలేజ్ మిగిలి ఉన్నప్పుడే ఇవి పనిచేస్తాయి, అందుకే గ్రేడ్ 4లో సలహా ఇవ్వం.
ఆస్టియోటమీ లేదా పార్షియల్ నీ రీప్లేస్మెంట్
బో లెగ్స్ ఉన్న యువ, చురుకైన పేషెంట్లలో ఆస్టియోటమీ (HTO) ద్వారా ఎముకను సరిచేసి, భారాన్ని ఆరోగ్యకరమైన వైపుకు మళ్లిస్తాం. పార్షియల్ నీ రీప్లేస్మెంట్లో అరిగిన భాగాన్ని మాత్రమే మారుస్తాం.
టోటల్ లేదా రోబోటిక్ నీ రీప్లేస్మెంట్
అరిగిపోయిన ఉపరితలాలను మెటల్, హై-గ్రేడ్ ప్లాస్టిక్తో మారుస్తాం. రోబోటిక్ సర్జరీతో అలైన్మెంట్ మరింత ఖచ్చితంగా ఉంటుంది. చాలా మంది పేషెంట్లు మరుసటి రోజు నుండే సపోర్ట్తో నడవడం మొదలుపెడతారు.

శ్రీ రమేష్డాక్టర్ గారు, సర్జరీ లేకుండా దీన్ని నయం చేసుకోవచ్చా?
డా. సుమిత్గ్రేడ్ 2, 3లో చాలాసార్లు అవును. వ్యాయామం, బరువు నియంత్రణ, రీజనరేటివ్ ఇంజెక్షన్లతో మీ సొంత మోకాలిని కాపాడతాం.
శ్రీ రమేష్ఒకవేళ ఎప్పుడైనా సర్జరీ అవసరమైతే, నెలల తరబడి మంచం మీదే ఉండాలా?
డా. సుమిత్లేదు. చాలా మంది పేషెంట్లు మరుసటి రోజు నుండే సపోర్ట్తో నడుస్తారు.
రీజనరేటివ్ ఇంజెక్షన్లు ఒక్క చూపులో
| థెరపీ | మూలం | ఎన్ని మోకాళ్లు |
|---|---|---|
| PRP (ప్లేట్లెట్-రిచ్ ప్లాస్మా) | మీ సొంత రక్తం | ఒకటి లేదా రెండూ |
| BMAC (బోన్ మ్యారో ఆస్పిరేట్ కాన్సంట్రేట్) | మీ సొంత బోన్ మ్యారో | రెండు మోకాళ్లు |
| MFAT (మైక్రో-ఫ్రాగ్మెంటెడ్ అడిపోస్ టిష్యూ) | మీ సొంత కొవ్వు కణజాలం | రెండు మోకాళ్లు |
| స్టెమ్ సెల్ థెరపీ (DCGI Approved) | డోనర్ (అలోజెనిక్) స్టెమ్ సెల్స్ | ఒక మోకాలు |
స్టెరాయిడ్ ఇంజెక్షన్లు త్వరగా ఉపశమనం ఇవ్వొచ్చు, కానీ అది కొన్ని వారాలే ఉంటుంది. పదే పదే తీసుకుంటే కార్టిలేజ్ నష్టం వేగంగా జరగవచ్చు, కీలులో ఇన్ఫెక్షన్ ప్రమాదం పెరుగుతుంది. అందుకే మోకాలి ఆస్టియోఆర్థరైటిస్కు మేము స్టెరాయిడ్ ఇంజెక్షన్లు ఇవ్వం.
కీహోల్ ద్వారా మోకాలి “క్లీనింగ్” దీర్ఘకాలంలో ఆర్థరైటిస్ నొప్పికి సహాయపడదు.
మోకాలి నరాలకు రేడియోఫ్రీక్వెన్సీ అబ్లేషన్ (RFA) వైద్య కారణాల వల్ల సర్జరీకి ఫిట్ కాని గ్రేడ్ 4 పేషెంట్లకు మాత్రమే ఇవ్వవచ్చు. ఇది నొప్పి సిగ్నల్ను ఆపుతుంది, మోకాలికి చికిత్స చేయదు. నొప్పి హెచ్చరిక లేకపోతే కీలు మరింత వేగంగా దెబ్బతినవచ్చు. సర్జరీకి ఫిట్గా ఉన్నవారికి ఇది సర్జరీకి ముందు ఎంపిక కాదు.
- X-ray గ్రేడ్
- నొప్పి స్థాయి
- రోజువారీ పనులు
- మొత్తం వైద్య ఫిట్నెస్
సరైన ఎంపిక మీ కోసం ఎంచుకుంటాం, X-ray ఒక్కటి చూసి కాదు.
లక్ష్యం పెద్ద చికిత్స కాదు. సరైన మోకాలికి, సరైన సమయంలో, సరైన చికిత్స.
అపోహ vs నిజం
వినడానికి సులభంగా అనిపించే సలహాలు తరచూ తప్పుదారి పట్టిస్తాయి.
అపోహ“గ్రీస్ అయిపోయింది. ఆపరేషన్ తప్ప వేరే దారి లేదు.”
నిజంప్రారంభ గ్రేడ్లలో చాలా మోకాళ్లు సర్జరీ లేకుండానే మెరుగవుతాయి.
అపోహ“నడిస్తే మోకాలు ఇంకా త్వరగా అరిగిపోతుంది.”
నిజంసమతల నేలపై రోజూ నడవడం కార్టిలేజ్ను ఆరోగ్యంగా, కండరాలను బలంగా ఉంచుతుంది.
అపోహ“స్టెరాయిడ్ ఇంజెక్షన్తో ఆర్థరైటిస్ నయమవుతుంది.”
నిజంఇది తాత్కాలిక ఉపశమనం మాత్రమే. పదే పదే వాడితే కార్టిలేజ్ నష్టం వేగవంతం కావచ్చు.
అపోహ“నూనెతో మసాజ్ చేస్తే గ్రీస్ తిరిగి వస్తుంది.”
నిజంమసాజ్ కండరాలకు విశ్రాంతి ఇవ్వొచ్చు, కానీ కార్టిలేజ్ను మళ్లీ తయారు చేయదు.
అపోహ“నీ రీప్లేస్మెంట్ తర్వాత నెలల తరబడి మంచం మీదే ఉండాలి.”
నిజంచాలా మంది పేషెంట్లు మరుసటి రోజు నుండే సపోర్ట్తో నడుస్తారు.
అపోహ“X-ray గ్రేడే అన్నీ నిర్ణయిస్తుంది.”
నిజంమీ నొప్పి, రోజువారీ అవసరాలు కూడా అంతే ముఖ్యం.
మోకాలి కోసం చేయవలసినవి, చేయకూడనివి
రోజువారీ చిన్న నిర్ణయాలు సౌకర్యంలో, కదలికలో పెద్ద తేడా తెస్తాయి.

చేయండి
- సమతల నేలపై రోజూ 20–30 నిమిషాలు నడవండి
- రోజూ తొడ కండరాలు బలపరిచే వ్యాయామాలు చేయండి
- వెస్టర్న్ టాయిలెట్, చేతులున్న కుర్చీ వాడండి
- బరువును అదుపులో ఉంచండి
- మెత్తని, కుషన్ ఉన్న చెప్పులు వేసుకోండి
- సైక్లింగ్ లేదా ఈత చేయండి
- నొప్పి ఎక్కువగా ఉన్న రోజుల్లో ఎదురు చేతిలో కర్ర పట్టుకోండి
చేయకండి
- ఎక్కువసేపు బాసింపట్టు వేసి నేలపై కూర్చోకండి
- గొంతుకూర్చోకండి, ఇండియన్ టాయిలెట్ వాడకండి
- పదే పదే మెట్లు ఎక్కకండి
- డాక్టర్ సలహా లేకుండా రోజూ నొప్పి మందులు వేసుకోకండి
- మోకాలిలో స్టెరాయిడ్ ఇంజెక్షన్లు తీసుకోకండి
- గట్టి నేలపై పరుగెత్తకండి, దూకకండి
- వాపు, మోకాలు లాక్ అవ్వడం, రాత్రి నొప్పిని నిర్లక్ష్యం చేయకండి
ఈరోజు శ్రీ రమేష్

శ్రీ రమేష్ 6 కిలోల బరువు తగ్గారు, రోజూ వ్యాయామం మొదలుపెట్టారు, తన గ్రేడ్ 3 మోకాలికి రీజనరేటివ్ ఇంజెక్షన్లు తీసుకున్నారు. ఈరోజు ఆయన చాలా తక్కువ నొప్పితో మెట్లు ఎక్కుతున్నారు, ఈ దీపావళికి మళ్లీ పూజకు కూర్చోగలిగారు.
శ్రీ రమేష్ ఒక ఊహాజనిత పాత్ర. ఫలితాలు వ్యక్తిని బట్టి మారుతాయి.
డాక్టర్ను ఎప్పుడు కలవాలి?
మోకాలి నొప్పి 3 వారాల కంటే ఎక్కువ ఉంటే, నిద్రను పాడుచేస్తే, లేదా నేలపై కూర్చోవడం, మెట్లు ఎక్కడం కష్టమైతే ఆర్థోపెడిక్ సర్జన్ను కలవండి. త్వరగా చికిత్స అంటే మీ సొంత మోకాలిని కాపాడుకునే ఎక్కువ అవకాశాలు.
- రెండు మోకాళ్ల నిలబడి తీసిన X-ray (ముందు, పక్క నుండి)
- పాత రిపోర్ట్లు
- ప్రస్తుతం వాడుతున్న మందులు
తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు
మోకాలి ఆస్టియోఆర్థరైటిస్ అంటే ఏమిటి?
మోకాలి ఆస్టియోఆర్థరైటిస్ (OA) అంటే మోకాలి ఎముకల చివర్లపై ఉండే మృదువైన కుషన్ అయిన కార్టిలేజ్ అరిగిపోవడం. ఇది నెమ్మదిగా పలచబడి, పగుళ్లు వచ్చి, నొప్పి, బిగుసుకుపోవడం, మెట్లు ఎక్కడం, నేలపై కూర్చోవడంలో ఇబ్బంది కలిగిస్తుంది.
మోకాలి ఆస్టియోఆర్థరైటిస్ గ్రేడ్ ఎలా నిర్ణయిస్తారు?
నిలబడి తీసిన X-ray ఆధారంగా, కెల్గ్రెన్–లారెన్స్ పద్ధతిలో గ్రేడ్ 0 (సాధారణం) నుండి గ్రేడ్ 4 (తీవ్రం, ఎముక ఎముకతో రాసుకోవడం) వరకు. గ్రేడ్ కీలులో మార్పులను చూపిస్తుంది, నొప్పి ఎంత ఉందో కాదు.
సర్జరీ లేకుండా మోకాలి ఆస్టియోఆర్థరైటిస్కు చికిత్స సాధ్యమా?
గ్రేడ్ 0 నుండి 3లో చాలాసార్లు అవును. బరువు తగ్గడం, వ్యాయామం, ఫిజియోథెరపీ, బ్రేస్, గ్రేడ్ 2–3లో PRP, BMAC లేదా MFAT వంటి రీజనరేటివ్ ఇంజెక్షన్లు నొప్పిని తగ్గించి మోకాలిని కాపాడగలవు.
మోకాలి ఆర్థరైటిస్కు స్టెరాయిడ్ ఇంజెక్షన్లు మంచివేనా?
ఇవి కొన్ని వారాల ఉపశమనం మాత్రమే ఇస్తాయి. పదే పదే తీసుకుంటే కార్టిలేజ్ నష్టం వేగవంతమై, ఇన్ఫెక్షన్ ప్రమాదం పెరుగుతుంది. అందుకే మోకాలి ఆస్టియోఆర్థరైటిస్కు మేము వీటిని వాడం.
నీ రీప్లేస్మెంట్ ఎప్పుడు అవసరం?
సాధారణంగా గ్రేడ్ 4లో, కార్టిలేజ్ పూర్తిగా అరిగిపోయి, నొప్పి రోజువారీ జీవితాన్ని అడ్డుకున్నప్పుడు. చాలా మంది పేషెంట్లు సర్జరీ మరుసటి రోజు నుండే సపోర్ట్తో నడుస్తారు.
