• Pain and tenderness over the outer elbow (tennis elbow) or inner elbow (golfer's elbow)
• कोहनी के बाहरी हिस्से (टेनिस एल्बो) या भीतरी हिस्से (गोल्फर एल्बो) में दर्द और छूने पर संवेदनशीलता
• మోచేయి బయటి భాగంలో (టెన్నిస్ ఎల్బో) లేదా లోపలి భాగంలో (గోల్ఫర్స్ ఎల్బో) నొప్పి మరియు తాకితే బాధ
• Pain that worsens with gripping, shaking hands, lifting objects, or twisting motions like turning a doorknob or wringing a cloth
• मुट्ठी भींचने, हाथ मिलाने, वस्तु उठाने, या दरवाजे की कुंडी घुमाने और कपड़ा निचोड़ने जैसी क्रियाओं से दर्द बढ़ जाना
• గట్టిగా పట్టుకోవడం, చేయి కదిలించడం, వస్తువులు ఎత్తడం, లేదా తలుపు గొళ్లెం తిప్పడం, బట్ట పిండటం వంటి కదలికలతో నొప్పి పెరగడం
• Weak grip strength — difficulty holding a cup, shaking hands firmly, or opening a jar lid
• कमजोर पकड़ — कप पकड़ने, दृढ़ता से हाथ मिलाने, या जार का ढक्कन खोलने में कठिनाई
• బలహీనమైన పట్టు — కప్పు పట్టుకోవడం, గట్టిగా చేయి కలపడం, లేదా జార్ మూత తెరవడంలో ఇబ్బంది
• Pain that may radiate down the forearm from the elbow
• दर्द जो कोहनी से बांह में फैल सकता है
• నొప్పి ముంజేయి వైపు వ్యాపించవచ్చు
• Mild stiffness in the elbow, often more noticeable first thing in the morning
• कोहनी में हल्की जकड़न, जो सुबह उठने पर अक्सर ज्यादा महसूस होती है
• మోచేయిలో స్వల్ప బిగుసుకుపోవడం, తరచుగా ఉదయం లేచినప్పుడు ఎక్కువగా అనిపిస్తుంది
• Symptoms that tend to flare with activity and settle with rest
• लक्षण गतिविधि से बढ़ते हैं और आराम करने पर कम हो जाते हैं
• కార్యకలాపంతో లక్షణాలు తీవ్రమవుతాయి మరియు విశ్రాంతితో తగ్గుతాయి

Conservative Care (First-Line Treatment)

रूढ़िवादी उपचार (प्राथमिक उपचार)

సంప్రదాయ చికిత్స (మొదటి-వరుస చికిత్స)

• Relative rest and activity modification — avoiding or adjusting the specific movements that aggravate the pain
• सापेक्ष आराम और गतिविधि में बदलाव — दर्द बढ़ाने वाली विशेष क्रियाओं से बचना या उनमें बदलाव करना
• సాపేక్ష విశ్రాంతి మరియు కార్యకలాపాల మార్పు — నొప్పిని పెంచే నిర్దిష్ట కదలికలను నివారించడం లేదా సర్దుబాటు చేయడం
• Ice application during acute flare-ups, 15-20 minutes at a time, several times a day
• तीव्र दर्द के समय बर्फ लगाना, एक बार में 15-20 मिनट, दिन में कई बार
• తీవ్రమైన నొప్పి సమయంలో మంచు కాపడం వేయడం, ఒక్కోసారి 15-20 నిమిషాలు, రోజుకు అనేకసార్లు
• Physiotherapy focused on eccentric strengthening exercises — this is the single most effective treatment for long-term recovery
• कलाई की इसेंट्रिक स्ट्रेंथनिंग व्यायामों पर केंद्रित फिजियोथेरेपी — दीर्घकालिक रिकवरी के लिए यह सबसे प्रभावी उपचार है
• మణికట్టు ఎసెంట్రిక్ స్ట్రెంథెనింగ్ వ్యాయామాలుపై కేంద్రీకృతమైన ఫిజియోథెరపీ — దీర్ఘకాలిక కోలుకోవడానికి ఇదే అత్యంత ప్రభావవంతమైన చికిత్స
• A counterforce brace or strap worn just below the elbow, which helps offload strain from the tendon during daily activity
• कोहनी के ठीक नीचे पहनी जाने वाली काउंटरफोर्स ब्रेस या पट्टी, जो दैनिक गतिविधियों के दौरान टेंडन पर पड़ने वाले खिंचाव को कम करने में मदद करती है
• మోచేయి కింద ధరించే కౌంటర్‌ఫోర్స్ బ్రేస్ లేదా స్ట్రాప్, ఇది రోజువారీ కార్యకలాపాల సమయంలో టెండన్‌పై ఒత్తిడిని తగ్గించడంలో సహాయపడుతుంది
• Short courses of anti-inflammatory medication to help manage acute flare-ups
• तीव्र दर्द को नियंत्रित करने के लिए सूजन-रोधी दवाओं का छोटा कोर्स
• తీవ్రమైన నొప్పిని నియంత్రించడానికి యాంటీ-ఇన్ఫ్లమేటరీ మందుల చిన్న కోర్సు
• Ergonomic adjustments — correcting mouse/keyboard set-up at work, or the grip size on a racquet or tool
• एर्गोनॉमिक बदलाव — कार्यस्थल पर माउस/कीबोर्ड की सेटिंग, या रैकेट/औजार की पकड़ के आकार को सही करना
• ఎర్గోనామిక్ మార్పులు — పనిస్థలంలో మౌస్/కీబోర్డ్ అమరికను, లేదా రాకెట్/పనిముట్టు పట్టు పరిమాణాన్ని సరిచేయడం

If Conservative Treatment Fails

जब रूढ़िवादी उपचार असफल हो जाए

సంప్రదాయ చికిత్స విఫలమైతే

• If symptoms persist despite several months of physiotherapy, a PRP (Platelet-Rich Plasma) injection is a reasonable option. PRP uses concentrated growth factors from the patient's own blood to support natural healing, as a step before considering surgery. Not needed for mild cases already improving with physiotherapy.
• यदि कई महीनों तक फिजियोथेरेपी के बावजूद लक्षण बने रहें, तो PRP (प्लेटलेट-रिच प्लाज्मा) इंजेक्शन एक उचित विकल्प है। PRP मरीज के अपने रक्त से प्राप्त ग्रोथ फैक्टर्स का उपयोग करता है, सर्जरी से पहले एक कदम के रूप में। हल्के, सुधर रहे मामलों के लिए आवश्यक नहीं।
• నెలల తరబడి ఫిజియోథెరపీ చేసినా లక్షణాలు కొనసాగితే, PRP (ప్లేట్‌లెట్-రిచ్ ప్లాస్మా) ఇంజెక్షన్ ఒక సహేతుకమైన ఎంపిక. PRP రోగి స్వంత రక్తం నుండి తీసిన గ్రోత్ ఫ్యాక్టర్లను ఉపయోగిస్తుంది, శస్త్రచికిత్సకు ముందు ఒక అడుగుగా. మెరుగుపడుతున్న తేలికపాటి కేసులకు అవసరం లేదు.
• Corticosteroid injections may relieve pain short-term but are used cautiously, as repeated use can weaken the tendon further
• कॉर्टिकोस्टेरॉइड इंजेक्शन थोड़े समय के लिए दर्द से राहत दे सकते हैं, लेकिन बार-बार उपयोग टेंडन को और कमजोर कर सकता है
• కార్టికోస్టెరాయిడ్ ఇంజెక్షన్లు స్వల్పకాలంలో నొప్పి నుండి ఉపశమనం ఇవ్వవచ్చు, కానీ పదేపదే వాడితే టెండన్ మరింత బలహీనపడవచ్చు

Surgical Options (Rare)

सर्जिकल विकल्प (दुर्लभ)

శస్త్రచికిత్స ఎంపికలు (అరుదైనవి)

• Surgery is considered only for chronic cases that have failed 6 to 12 months of comprehensive conservative treatment
• सर्जरी पर विचार केवल उन मामलों में किया जाता है जहां 6 से 12 महीनों का व्यापक रूढ़िवादी उपचार असफल रहा हो
• 6 నుండి 12 నెలల సమగ్ర సంప్రదాయ చికిత్స విఫలమైన దీర్ఘకాలిక కేసులకు మాత్రమే శస్త్రచికిత్సను పరిగణిస్తారు
• The procedure involves removing damaged, degenerated tendon tissue and repairing the healthy tendon
• इस प्रक्रिया में क्षतिग्रस्त, अपक्षयी टेंडन ऊतक को निकालना और स्वस्थ टेंडन की मरम्मत करना शामिल है
• ఈ ప్రక్రియలో దెబ్బతిన్న, క్షీణించిన టెండన్ కణజాలాన్ని తొలగించి, ఆరోగ్యకరమైన టెండన్‌ను మరమ్మతు చేయడం జరుగుతుంది
• The large majority of patients recover very well without ever needing surgery
• अधिकांश मरीज बिना सर्जरी की जरूरत के ही बहुत अच्छी तरह ठीक हो जाते हैं
• చాలామంది రోగులు శస్త్రచికిత్స అవసరం లేకుండానే చాలా బాగా కోలుకుంటారు

A guided, progressive exercise programme — especially eccentric strengthening of the forearm muscles — is the cornerstone of recovery from both conditions.

एक निर्देशित, क्रमिक व्यायाम कार्यक्रम दोनों स्थितियों से रिकवरी की आधारशिला है।

ఒక మార్గదర్శిత, క్రమానుగత వ్యాయామ కార్యక్రమం రెండు పరిస్థితుల నుండి కోలుకోవడానికి మూలస్తంభం.

Tennis & Golfer's Elbow Exercise Program

कोहनी स्ट्रेंथनिंग व्यायाम

మోచేయి స్ట్రెంథెనింగ్ వ్యాయామాలు

Guided exercises to support tendon healing

टेंडन उपचार में सहायक निर्देशित व्यायाम

టెండన్ నయమవడానికి తోడ్పడే మార్గదర్శిత వ్యాయామాలు

View the Full Program एक्सरसाइज लाइब्रेरी देखें వ్యాయామ లైబ్రరీని చూడండి

"In my practice, tennis elbow and golfer's elbow are two of the conditions I see patients get most frustrated with — because the pain lingers for months even when nothing seems 'seriously wrong' on a scan. What I tell every patient is the same: these are tendon injuries, and tendons heal slowly, over months, not weeks. The exercises matter more than any injection, and rushing to a needle or the operating table before giving structured physiotherapy a real chance rarely serves the patient well. Patience, combined with the right, consistent exercise programme, resolves the overwhelming majority of these cases. For the small number who genuinely don't respond after months of honest effort, options like PRP exist — but they're a next step, not a shortcut."

"मेरे अनुभव में, टेनिस एल्बो और गोल्फर एल्बो उन स्थितियों में से हैं जिनसे मरीज सबसे ज्यादा परेशान होते देखे जाते हैं — क्योंकि दर्द महीनों तक बना रहता है, भले ही स्कैन में कुछ 'गंभीर' न दिखे। मैं हर मरीज को यही बताता हूं: ये टेंडन की चोटें हैं, और टेंडन धीरे-धीरे, हफ्तों में नहीं बल्कि महीनों में ठीक होते हैं। व्यायाम किसी भी इंजेक्शन से ज्यादा महत्वपूर्ण हैं, और संरचित फिजियोथेरेपी को असली मौका दिए बिना सीधे सुई या ऑपरेशन टेबल की ओर जल्दबाजी करना मरीज के लिए शायद ही फायदेमंद हो। धैर्य, सही और नियमित व्यायाम कार्यक्रम के साथ मिलकर, इनमें से अधिकांश मामलों को हल कर देता है। जो थोड़े से मरीज महीनों की ईमानदार कोशिश के बाद भी सच में सुधार नहीं करते, उनके लिए PRP जैसे विकल्प मौजूद हैं — लेकिन ये एक अगला कदम हैं, कोई शॉर्टकट नहीं।"

"నా అనుభవంలో, టెన్నిస్ ఎల్బో మరియు గోల్ఫర్స్ ఎల్బో వంటి పరిస్థితులతో రోగులు అత్యంత నిరాశకు గురవుతుంటారు — ఎందుకంటే స్కాన్‌లో 'తీవ్రమైనది' ఏమీ కనిపించకపోయినా నొప్పి నెలల తరబడి కొనసాగుతుంది. నేను ప్రతి రోగికి చెప్పేది ఒక్కటే: ఇవి టెండన్ గాయాలు, మరియు టెండన్లు నెమ్మదిగా, వారాల్లో కాదు నెలల్లో నయమవుతాయి. ఏ ఇంజెక్షన్ కంటే వ్యాయామాలే ఎక్కువ ముఖ్యం, మరియు వ్యవస్థీకృత ఫిజియోథెరపీకి నిజమైన అవకాశం ఇవ్వకుండా సూది లేదా ఆపరేషన్ టేబుల్ వైపు తొందరపడటం రోగికి అరుదుగానే మేలు చేస్తుంది. ఓపిక, సరైన, స్థిరమైన వ్యాయామ కార్యక్రమంతో కలిసి, ఈ కేసుల్లో అత్యధిక భాగాన్ని పరిష్కరిస్తుంది. నెలల తరబడి నిజాయితీగా ప్రయత్నించినా నిజంగా స్పందించని కొద్దిమంది కోసం, PRP వంటి ఎంపికలు ఉన్నాయి — కానీ అవి తదుపరి అడుగు మాత్రమే, షార్ట్‌కట్ కాదు."

— Dr. Sumit Dubewar · DABRM (USA) · Secunderabad